{"id":614,"date":"2024-07-10T17:04:45","date_gmt":"2024-07-10T15:04:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shaa.io\/?page_id=614"},"modified":"2025-01-30T09:47:10","modified_gmt":"2025-01-30T08:47:10","slug":"ou-atterrir","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/ou-atterrir\/","title":{"rendered":"O\u00f9 atterrir? Nouveaux cahiers de dol\u00e9ances"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading alignwide has-large-font-size\">Ateliers d&rsquo;\u00e9criture de dol\u00e9ances<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns alignwide is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"has-extra-small-font-size\">Les Ateliers \u00ab o\u00f9 atterrir ? \u00bb mobilisent \u00e9lus, habitants dit citoyens-experts, scientifiques, associations, et professionnels autour d\u2019un outil \u00ab boussole \u00bb d\u00e9cisionnel visant \u00e0 faire \u00e9merger des orientations politiques, des dol\u00e9ances \u00e0 porter par le collectif ainsi constitu\u00e9, dans chaque territoire o\u00f9 a lieu la recherche-action.&nbsp;Commandes de plusieurs institutions et villes. Avec notamment des agriculteurs dans la R\u00e9gion Limousin (2019-2020), des artistes \u00e0 Arles (Fondation Luma, 2021), des \u00e9lus et associations \u00e0 Ris Orangis (Ile de France, 2022), et des membres de l\u2019ONF, des agriculteurs, chasseurs et \u00e9cologistes en R\u00e9gion Br\u00e9zouard, Alsace (2023).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\">Le territoire du XXI\u00e8me si\u00e8cle est un territoire abstrait, mais aussi r\u00e9ticulaire et multiple, d\u2019o\u00f9 notre difficult\u00e9 \u00e0 le d\u00e9crire, \u00e0 le visualiser et \u00e0 le repr\u00e9senter. La question du sol \u00ab qui se d\u00e9robe sous nos pieds \u00bb devient centrale dans la d\u00e9finition de notre rapport au monde. Le projet des NCD (Nouveaux Cahiers de Dol\u00e9ance) propose d\u2019exp\u00e9rimenter une m\u00e9thodologie de description de ce territoire du XXI\u00e8me si\u00e8cle \u00e0 partir du terrain de vie (ou territoire de subsistance) de chacun d\u2019entre-nous.&nbsp;En inventant un ensemble de proc\u00e9dures d\u2019ateliers avec des citoyens-experts, Bruno Latour proposait de refonder la politique par le bas. Du livre manifeste \u00ab O\u00f9 atterrir ? \u00bb s\u2019est consolid\u00e9 un travail de recherche action d\u2019\u00e9criture de Nouveaux Cahiers de Dol\u00e9ance contemporains. De quelle mani\u00e8re cela int\u00e9resse-t-il l\u2019architecture ? D\u2019abord, OA (O\u00f9 atterrir ?) questionne ce qu\u2019est un territoire et sa visualisation. Puis, le projet OA interroge l\u2019op\u00e9rabilit\u00e9 de la concertation, une \u00e9tape du projet devenue essentielle et dont le potentiel est encore largement sous-\u00e9valu\u00e9.&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details alignwide is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>D\u00e9tails<\/summary>\n<p class=\"has-extra-small-font-size\">L\u2019hypoth\u00e8se qui motive la redescription des territoires est que le territoire o\u00f9 l\u2019on vit et celui dont on vit (dont on d\u00e9pend \u2013 de subsistance), ne se superposent pas, d\u2019o\u00f9 le sentiment, parfois douloureux d\u2019une perte de rep\u00e8res, de prises et d\u2019effectivit\u00e9 de nos actions sur le monde. Se rendre capable de d\u00e9crire son territoire, identifier les amis et les obstacles pour formuler des dol\u00e9ances partag\u00e9es et parler&nbsp;<em>politiquement&nbsp;<\/em>avec son ennemi pour tenter de lui faire changer d\u2019avis, permet une r\u00e9appropriation du pouvoir d\u2019agir, engendrant des capacit\u00e9s d\u2019actions. Le premier outil invent\u00e9 est la boussole, o\u00f9 les citoyens experts d\u00e9crivent quelque chose dont ils d\u00e9pendent et qui est menac\u00e9e de disparaitre sur le territoire, puis se placent sur un abaque pour \u00ab mesurer \u00bb le degr\u00e9 de pr\u00e9occupation puis d\u2019action du reste du collectif par rapport \u00e0 cette inqui\u00e9tude. Le r\u00f4le de l\u2019architecte se modifie quelque peu : il construit un espace politique \u00e9ph\u00e9m\u00e8re qui pourtant remat\u00e9rialise les conditions d\u2019existence et d\u2019habitabilit\u00e9 de chacun d\u2019entre nous. Dans l\u2019espace, sorte de \u00ab Parlement des choses \u00bb, cr\u00e9\u00e9 par la boussole, ce sont les trajectoires, les d\u00e9placements des amis et ennemis par nos actions qui comptent et qui permettent in fine de \u00ab s\u2019orienter en politique. \u00bb&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\">OA invite un collectif constitu\u00e9 autour d\u2019une pr\u00e9occupation locale (\u00ab a matter of concern \u00bb) \u00e0 red\u00e9crire le territoire, par une proc\u00e9dure incluant outils d\u2019\u00e9criture, outils cartographiques (exemple des figures accord\u00e9es) et sc\u00e9nographiques (notamment la \u00ab boussole \u00bb), prise de parole et constitution progressive de dol\u00e9ances port\u00e9es par le collectif. Une dol\u00e9ance est compos\u00e9e de deux volets : la description d\u2019une injustice v\u00e9cue sur le territoire, et des solutions qui peuvent y rem\u00e9dier avec la liste (comment\u00e9e et situ\u00e9e) des entit\u00e9s alli\u00e9es et ennemies \u00e0 qui il faut l\u2019adresser. Apr\u00e8s le projet pilote dans le Limousin,&nbsp;sha\u0101&nbsp;a poursuivi l\u2019exp\u00e9rience dans 3 autres territoires : Arles, Ris Orangis et Le Br\u00e9zouard (Vosges). OA \u00e0 Ris Orangis a vu la remise de 2 dol\u00e9ances au Maire qui seront relay\u00e9es au Grand Paris et \u00e0 la R\u00e9gion. St\u00e9fane Raffalli, Maire de Ris-Orangis, et Estelle Poly, directrice du cabinet du Maire, sont venus t\u00e9moigner lors d\u2019une conf\u00e9rence scientifique \u00e0 l\u2019ENSA Malaquais, Paris, de la r\u00e9solution de dol\u00e9ances par la mairie au cours du processus et du changement de perspective politique qu\u2019a permis le projet OA avec la mise en place d\u2019un \u00ab Laboratoire des Dol\u00e9ances. \u00bb Nous avons d\u00e9ploy\u00e9 des m\u00e9thodes d\u2019\u00e9criture de dol\u00e9ances en collectif solides et partageables aux instances d\u00e9cisionnelles. Ces proc\u00e9dures s\u2019\u00e9cartent des dispositifs de concertation classiques car elles ne proposent pas un projet ficel\u00e9 \u00e0 l\u2019avance \u00e0 faire accepter mais par un processus de collecte minutieux, la proc\u00e9dure demande au collectif de d\u00e9terminer et d\u2019\u00e9crire un ensemble d\u2019injustices v\u00e9cues sur leur territoire et des solutions pour y rem\u00e9dier, en identifiant bien les amis et ennemis, les aides et les obstacles possibles.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details alignwide is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>INFO<\/summary>\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>MAITRISE D\u2019OUVRAGE MULTIPLE&nbsp;:&nbsp;<\/strong>MINIST\u00c8RE DE LA TRANSITION \u00c9COLOGIQUE&nbsp;; VILLE DE RIS-ORANGIS&nbsp;; ATELIER LUMA&nbsp;; CNRS UNISVERSIT\u00c9 DE STRASBOUG JARDIN DES SCIENCES<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>\u00c9QUIPE&nbsp;:&nbsp;<\/strong>SOC, SHAA, BRUNO LATOUR <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>MISSION&nbsp;:&nbsp;<\/strong>CONCEPTION D\u2019ATELIERS, ANIMATION, RESTITUTION, CARTOGRAPHIES<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>PROGRAMME&nbsp;:&nbsp;<\/strong>ATELIERS CITOYENS DE DESCRIPTIONS DE TERRITOIRES ET D\u2019\u00c9CRITURE DE CAHIERS DE DOL\u00c9ANCES<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>LOCALISATION MULTI-SITES&nbsp;:&nbsp;<\/strong>R\u00c9GION CENTRE-LIMOUSIN, ARLES, RIS-ORANGIS (IDF), BR\u00c9ZOUARD (ALSACE)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>BUDGET TOTAL&nbsp;:&nbsp;<\/strong>150000\u20ac<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>DATE&nbsp;:&nbsp;<\/strong>DEPUIS 2020 (EN COURS)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-extra-small-font-size\"><strong>ROLE DE SHAA\/SOC&nbsp;:&nbsp;<\/strong>AUTEUR<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignwide size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"3345\" height=\"1885\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene-.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-607\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene-.png 3345w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene--300x169.png 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene--1024x577.png 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene--768x433.png 768w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene--1536x866.png 1536w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene--2048x1154.png 2048w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F08_boussole-scene--1568x884.png 1568w\" sizes=\"auto, (max-width: 3345px) 100vw, 3345px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery alignwide has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6d991f&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6d991f\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1772\" height=\"1182\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"613\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-613\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1.jpg 1772w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F03-1-animation-boussole-1-1568x1046.jpg 1568w\" sizes=\"auto, (max-width: 1772px) 100vw, 1772px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><figcaption class=\"wp-element-caption\">Portrait Studio Photo<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6da2e8&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6da2e8\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"2071\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"612\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-612\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-scaled.jpg 2560w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-300x243.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-1024x828.jpg 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-768x621.jpg 768w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-1536x1243.jpg 1536w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-2048x1657.jpg 2048w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F5_1-Boussole-Germond-SOC-1568x1269.jpg 1568w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6da6a6&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6da6a6\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1133\" height=\"1133\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"611\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Marie.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-611\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Marie.jpg 1133w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Marie-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Marie-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Marie-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Marie-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1133px) 100vw, 1133px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6daa52&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6daa52\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1133\" height=\"1133\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"610\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-dominique.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-610\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-dominique.jpg 1133w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-dominique-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-dominique-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-dominique-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-dominique-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1133px) 100vw, 1133px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6daddb&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6daddb\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1133\" height=\"1133\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"609\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Annick.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-609\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Annick.jpg 1133w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Annick-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Annick-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Annick-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F11-schema-enquete-Annick-768x768.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1133px) 100vw, 1133px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6db16e&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6db16e\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1241\" height=\"1754\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"608\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F9-carte-des-puissance-d-agir.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-608\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F9-carte-des-puissance-d-agir.jpg 1241w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F9-carte-des-puissance-d-agir-212x300.jpg 212w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F9-carte-des-puissance-d-agir-725x1024.jpg 725w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F9-carte-des-puissance-d-agir-768x1085.jpg 768w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F9-carte-des-puissance-d-agir-1087x1536.jpg 1087w\" sizes=\"auto, (max-width: 1241px) 100vw, 1241px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6db4fd&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6db4fd\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2157\" height=\"2560\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"605\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-scaled.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-605\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-scaled.jpg 2157w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-253x300.jpg 253w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-863x1024.jpg 863w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-768x911.jpg 768w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-1294x1536.jpg 1294w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-1726x2048.jpg 1726w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/F02_3-Manuel-de-fabrication-de-la-boussole-1568x1861.jpg 1568w\" sizes=\"auto, (max-width: 2157px) 100vw, 2157px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6db85e&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6db85e\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"625\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"604\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/161183917_10159124541254594_6636344334841632063_o.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-604\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/161183917_10159124541254594_6636344334841632063_o.jpg 1000w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/161183917_10159124541254594_6636344334841632063_o-300x188.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/161183917_10159124541254594_6636344334841632063_o-768x480.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n<figure data-wp-context=\"{&quot;imageId&quot;:&quot;69e443d6dbbb5&quot;}\" data-wp-interactive=\"core\/image\" data-wp-key=\"69e443d6dbbb5\" class=\"wp-block-image size-full wp-lightbox-container\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2000\" height=\"1335\" data-wp-class--hide=\"state.isContentHidden\" data-wp-class--show=\"state.isContentVisible\" data-wp-init=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on--click=\"actions.showLightbox\" data-wp-on--load=\"callbacks.setButtonStyles\" data-wp-on-window--resize=\"callbacks.setButtonStyles\" data-id=\"603\" src=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-603\" srcset=\"https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116.jpg 2000w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116-768x513.jpg 768w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/www.shaa.io\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/200229_116-1568x1047.jpg 1568w\" sizes=\"auto, (max-width: 2000px) 100vw, 2000px\" \/><button\n\t\t\tclass=\"lightbox-trigger\"\n\t\t\ttype=\"button\"\n\t\t\taria-haspopup=\"dialog\"\n\t\t\taria-label=\"Agrandir\"\n\t\t\tdata-wp-init=\"callbacks.initTriggerButton\"\n\t\t\tdata-wp-on--click=\"actions.showLightbox\"\n\t\t\tdata-wp-style--right=\"state.imageButtonRight\"\n\t\t\tdata-wp-style--top=\"state.imageButtonTop\"\n\t\t>\n\t\t\t<svg xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"12\" height=\"12\" fill=\"none\" viewBox=\"0 0 12 12\">\n\t\t\t\t<path fill=\"#fff\" d=\"M2 0a2 2 0 0 0-2 2v2h1.5V2a.5.5 0 0 1 .5-.5h2V0H2Zm2 10.5H2a.5.5 0 0 1-.5-.5V8H0v2a2 2 0 0 0 2 2h2v-1.5ZM8 12v-1.5h2a.5.5 0 0 0 .5-.5V8H12v2a2 2 0 0 1-2 2H8Zm2-12a2 2 0 0 1 2 2v2h-1.5V2a.5.5 0 0 0-.5-.5H8V0h2Z\" \/>\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ateliers d&rsquo;\u00e9criture de dol\u00e9ances Les Ateliers \u00ab o\u00f9 atterrir ? \u00bb mobilisent \u00e9lus, habitants dit citoyens-experts, scientifiques, associations, et professionnels autour d\u2019un outil \u00ab boussole \u00bb d\u00e9cisionnel visant \u00e0 faire \u00e9merger des orientations politiques, des dol\u00e9ances \u00e0 porter par le collectif ainsi constitu\u00e9, dans chaque territoire o\u00f9 a lieu la recherche-action.&nbsp;Commandes de plusieurs institutions et&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/ou-atterrir\/\">Poursuivre la lecture <span class=\"screen-reader-text\">O\u00f9 atterrir? Nouveaux cahiers de dol\u00e9ances<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-614","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=614"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1398,"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/614\/revisions\/1398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shaa.io\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}